Schadelijke praktijken

Onder schadelijke praktijken vallen eer gerelateerd geweld, huwelijksdwang en achterlating en radicalisering.

Eer gerelateerd geweld
Het begrip eer gerelateerd geweld is de overkoepelende term voor alle vormen van dwang en psychisch en fysiek geweld om te voorkomen dat een lid van de familie een ‘misstap’ zet die de eer van de familie in de gemeenschap kan schaden, en alle geweld tegen de (vermeende) ‘eerschender’ om de geschonden eer te herstellen.

Meestal zijn meisjes en vrouwen slachtoffer van eer gerelateerd geweld. Maar ook jongens en mannen zijn slachtoffer. De eer kan geschonden worden door bijvoorbeeld te laat thuiskomen, verzet tegen een opgedrongen of gedwongen huwelijk, weglopen van huis, contact met jongens, verkering of een voorhuwelijkse (seksuele) relatie, aanranding of verkrachting, echtscheiding, overspel, of roddels.

Het geweld kan bestaan uit angst aanjagen, dreigementen uiten, psychische druk uitoefenen, vrijheid beperken, gedwongen huwelijk, terugsturen naar het land van herkomst, gedwongen abortus of afstand van het pasgeboren kind, afpakken van kinderen, mishandeling en verminking en als uiterste middel dwingen tot zelfmoord of moord (eerwraak).

In veel bevolkingsgroepen met een groepscultuur is familie-eer erg belangrijk. Vooral de culturen rond de Middellandse Zee, het Midden-Oosten, Zuid- en Centraal-Azië hebben hiermee te maken. De slachtoffers van eerwraak en gerelateerd geweld zijn vaak Nederlanders met een Turkse, Marokkaanse, Iraakse of Afghaanse achtergrond. Het geweld komt niet voort uit religie, maar heeft vooral te maken met culturele en sociale regels binnen een gemeenschap.

Huwelijksdwang
Huwelijksdwang is het dwingen van een meisje/vrouw of een jongen/man tot een huwelijk, door ouders, familie of gemeenschap. Het is een huwelijk waarbij één of beide huwelijkspartners geen zeggenschap hebben over het aangaan van een huwelijkse verbintenis en daarmee niet instemmen. Zelf een partner kunnen kiezen is een mensenrecht. Trouwen gebeurt uit eigen vrije wil. Als een of beide partners onder grote druk worden gezet om te trouwen, is er sprake van huwelijksdwang.

Over hoe vaak huwelijksdwang voorkomt in Nederland zijn geen precieze cijfers bekend. Wel blijkt dat de slachtoffers van huwelijksdwang vaker vrouwen dan mannen zijn. Vaak zijn het jongeren (16-17 jaar) en jongvolwassenen (18-25 jaar). De slachtoffers zijn zowel hoog- als laagopgeleiden.

Huwelijksdwang komt in alle etnische gemeenschappen en klassen voor, maar vooral in Turkse, Marokkaanse, Hindoestaanse, Somalische, Iraanse, Iraakse, Afghaanse, Pakistaanse, Koerdische, Chinese, Molukse en Roma gemeenschappen. Het is echter niet uitsluitend een ‘migrantenproblematiek’, ook in zeer gesloten autochtone gemeenschappen en in de hogere klassen (vorstenhuizen) komt huwelijksdwang voor.

Een reden waarom huwelijksdwang kan plaatsvinden is bijvoorbeeld de wens om familiebanden te versterken, het voorkomen dat de dochter of zoon een verkeerde partnerkeuze maakt, het beschermen van de familie-eer of om een Nederlandse verblijfsvergunning te verkrijgen voor de partner uit het herkomstland.

Huwelijksdwang is in strijd met de mensenrechten en is ook strafbaar. In Nederland beschrijft artikel 284 van het wetboek van strafrecht dat iemand dwingen tot het aangaan van een huwelijk strafbaar is. De voorwaarden zijn in de nieuwe wet veranderd. Nederland accepteerde voorheen buitenlandse huwelijken van minderjarigen vanaf vijftien jaar als ze legaal waren gesloten in het herkomstland. Nu moeten beide partners meerderjarig zijn als zij om erkenning van het huwelijk vragen.

Achterlating
Bij achterlating wordt iemand onder dwang teruggestuurd naar of achtergelaten in het buitenland, vaak tijdens een vakantie. Meestal treft het een kind, een jongvolwassene of een getrouwde vrouw (met of zonder kinderen).

Vrouwen, kinderen en (homoseksuele) mannen worden tegen hun wil en zonder papieren achtergelaten in het land van herkomst. Vaak gebeurt dit in de zomervakantie. Soms worden vrouwen en kinderen vanuit Nederland terug gestuurd. De redenen zijn verschillend: een man die snel af wil van zijn vrouw, angst dat vrouw en/of kinderen teveel blootstaan aan Westerse invloeden en er is angst dat de eer van de familie geschonden kan worden. Als er in de ogen van de familie al een eerschending heeft plaatsgevonden kan achterlating ook een straf zijn, waarmee men de eer hoopt te herstellen. Achterlating kan ook gepaard gaan met huwelijksdwang. Hierbij wordt een meisje, vrouw, jongen of man gedwongen te trouwen.

Huwelijksdwang en achterlating is in strijd met de mensenrechten en is ook strafbaar. Uit signalen van scholen, politie, hulpverlening en opvang blijkt dát huwelijksdwang in Nederland voorkomt en doorgaans ernstige gevolgen heeft voor de betrokkenen.

Radicalisering
Radicalisering van moslimjongeren is een belangrijk maatschappelijk vraagstuk. Radicalisering is het proces waarbij een persoon of groep in toenemende mate opvattingen ontwikkelt die op gespannen voet of zelfs haaks staan op de democratische rechtsorde. Daarnaast is een persoon of groep steeds meer bereid om daar in de praktijk consequenties aan te verbinden, zowel in handelen als in verbale of schriftelijke uitingen.

Een duurzame aanpak van radicalisering richt zich op álle leefgebieden van jongeren: thuis, school en de straat.

Radicalisering is een proces dat niet volgens een vast stramien verloopt. Er zijn veel factoren die invloed hebben op dat iemand kwetsbaar of beïnvloedbaar is. Het kan zijn dat de jongere zich in ongustige sociale omstandigheden verkeert, bijvoorbeeld discriminatie, sociale uitsluiting, vernedering, onrecht, geen perspectief op werk. Dit kunnen zowel objectieve of subjectief ervaren omstandigheden zijn, belangrijk is hoe een jongere de omstandigheden ervaart. Ook spelen factoren als psychische problematiek, een lichte sociale of cognitieve beperking, waardoor een jongere eerder gevoelens van uitsluiting en onrecht ervaart mee in de vatbaarheid voor radicalisering.

Wanneer een jongere in zijn dagelijks leven, ook op internet, in aanraking komt met radicale ideologieën, heeft dit invloed op de vatbaarheid voor radicalisering. In het dagelijks leven kan het gaan om een groep jongeren in de buurt die aan het radicaliseren is of verhalen die worden verteld over jongeren die vertrekken naar Syrië. Op internet is propagandamateriaal te vinden van radicale groeperingen, waar vaak een sterk beroep wordt gedaan op moslims om in verzet te komen tegen het onrecht dat hun wordt aangedaan door ongelovigen.

Wie zijn jongeren die radicaliseren? Hoe komen ze ertoe om extremisten te steunen en welke vormen van steun onderscheiden we? Wat zijn signalen van radicalisering en hoe voer je gesprekken hierover? Hoe verloopt het radicaliseringsproces en welke mogelijkheden zijn er om vroegtijdig in te grijpen? Hoe communiceer je met ouders zonder dat je het contact met de jongere kwijtraakt? Wanneer en hoe kunnen ouders, leraren en andere betrokkenen het onderwerp bespreken? Wat kun je zelf doen en hoe/wanneer zoek je contact met ketenpartners? Hoe kunnen sleutelfiguren helpen? Wat is beter: repressie of begeleiding?
Bovenstaande en heel veel andere vragen kunnen in overleg met Veilig Thuis besproken worden.
Veilig Thuis Noord –en Midden-Limburg heeft regionale, provinciale en landelijke samenwerkingsafspraken met deskundige ketenpartners op het gebied van radicalisering.

Wat kunt u doen?

Heeft u een vermoeden dat er sprake is van eer gerelateerd geweld, huwelijksdwang en achterlating of radicalisering? Bij uzelf of bij iemand in uw omgeving? Neem dan contact op met Veilig Thuis via 0800-2000.  Samen kijken we naar wat er speelt en wat er nodig is om het op te lossen. Hier kunt u meer informatie vinden over contact met Veilig Thuis.

Is er een acuut gevaar? Bel dan 112.

Wilt u meer informatie?

U kunt meer informatie over eer gerelateerd geweld vinden op de website van de rijksoverheid.